Sayıştay Başkanlığı, belediyelerin 2025 yılına ait hesap ve işlemleri üzerine gerçekleştirdiği düzenlilik denetim raporlarını kamuoyuna açıkladı. Türkiye genelinde parti ayrımı gözetmeksizin yapılan denetimler; İstanbul, Ankara ve İzmir büyükşehir belediyelerinin yanı sıra iktidar ve muhalefet partilerine bağlı birçok ilçe belediyesindeki idari, hukuki ve mali sorunları ile mevzuata aykırı uygulamaları ortaya çıkardı. Bu raporlarda, kamu zararından rekabeti sınırlayan ihale şartlarına, kaçak yapılardan usulsüz tahsis ve kiralama işlemlerine kadar birçok ihlal sıralandı.
METRO KAYNAKLARI YANLIŞ YÖNETİLDİ ARAÇLAR YASA DIŞI KULLANILDI
İstanbul Büyükşehir Belediyesi’ne dair denetim raporunda, ulaşım projelerinde yaşanan usulsüzlükler ve kamu kaynaklarının tahsisat amaçlarının dışına çıkarılması dikkat çekti. Dudullu-Bostancı ile Ataköy-İkitelli metro hatları ihalelerinde sözleşme şartlarına uyulmadığı tespit edildi. Yurt dışı finansal kuruluşlardan elde edilen kredi ve tahvil gelirlerinin, Hazine onayları ve sözleşmelere aykırı olarak metro projeleri yerine belediyenin diğer harcamaları için kullanıldığı belirlendi. Ümraniye-Ataşehir-Göztepe hattında meydana gelen finansman kaydırması sebebiyle yüklenici firmaya ödeme yapılamadığı ve imalatların tamamen durduğu kaydedildi. Araç Yönetim Sistemi ile PTT HGS kayıtları üzerinde yapılan incelemelerde, binek araçların herhangi bir görev emri olmaksızın personel tarafından il dışında kullanıldığı; bazı durumlarda ise araçların fiilen il dışına çıkmadığı halde HGS ödemesi yapıldığı tespit edildi.
AVM RUHSATLARINDA HATALI HESAPLAMALAR VE YETKİSİZ TOPLANTILAR
Mansur Yavaş yönetimindeki Ankara Büyükşehir Belediyesi raporunda imar mevzuatı ile karar organlarının yapısına dair aksaklıklar belirlendi. İmar ve Şehircilik Dairesi Başkanlığı tarafından düzenlenen AVM yapı ruhsatlarında ilgili üst meslek kuruluşlarının görüşünün alınmadığı saptandı. 5 bin metrekarelik satış alanı şartını karşılamayan yapılar için; üretim ve ortak alanların da dahil edilmesi suretiyle mevzuata aykırı bir şekilde AVM ruhsatı verildiği belirlendi. Ayrıca Belediye Encümeni toplantılarına, Belediye Başkanı tarafından birim amirleri arasından görevlendirilen kişiler dışında yetkisiz kişilerin katıldığı ve kararların bu şekilde alındığı ifade edildi.
SOSYAL TESİSLERDE TAHSİS AYKIRILIKLARI VE SİT ALANLARINDA İHMAL
İzmir Büyükşehir Belediyesi’nin denetim raporunda ise kamu kaynaklarının mevzuata aykırı kullanımı ile birlikte denetim eksiklikleri eleştirildi. Belediyeye ait kültür merkezi ve sosyal tesislerin, belediye meclis tarifesine aykırı olarak bazı derneklere ücretsiz kullandırıldığı belirtildi; bu durumun 4736 ve 5018 sayılı kanunları ihlal ettiği kaydedildi. Doğal SİT alanlarında imara aykırı inşa edilen yapılarla ilgili olarak Büyükşehir Belediyesi’nin gerekli tespit, takip ve yıkım süreçlerini yürütmediği belirlendi.
İZMİR İLÇELERİNDE MÜTHİŞ BÜTÇE EKSİKLİKLERİ VE İHALE USULSÜZLÜKLERİ
İzmir’in ilçe belediyelerindeki incelemelerde de önemli mali eksiklikler tespit edildi. MHP yönetimindeki Aliağa Belediyesi’nde, belediye ile iştiraklerinin vergi ve SGK borçlarının mali tablolarda 953 milyon TL daha az gösterildiği anlaşıldı. Toplamda 1,1 milyar TL’yi aşan borcun kayıtlara yalnızca 158,7 milyon TL olarak yansıtıldığı belirlendi. AK Parti yönetimindeki Foça Belediyesi’nde ise iki otel ve bir işletmenin kıyı alanlarını işgal ederek kamunun denize erişimini kısıtladığı; ecrimisil uygulaması nedeniyle 1990-2025 yılları arasında toplamda 48,7 milyon TL tutarında kira kaybının oluştuğu görüldü. Ayrıca belediye başkan yardımcısına tahsis edilen aracın günlük ortalama 250 kilometre yol katettiği; EKAP kayıtları ile faturalar arasında 389 bin TL’lik usulsüz işçilik farkının bulunduğu ifade edildi. AK Parti yönetimindeki Menemen Belediyesi’nde de Tasarruf Tedbirleri Genelgesi’ne aykırı olarak denetlenmeyen festival harcamaları yapıldığı; sanatçı ve konaklama giderlerinin doğrudan temin yöntemiyle karşılandığı; kamu bankalarının dışında hesap açıldığı belirtilmiş; taşınmazların ihalesiz işgaliye sözleşmesi ile kiralandığı öğrenilmiştir.
İHALESİZ HAT TAHSISLERİ VE REKABETİN SINIRLANDIRILDIĞI ŞARTNAMELER
AK Parti yönetimindeki Aydın Büyükşehir Belediyesi’nde ticari plakalı toplam 5 bin 668 araçtan yalnızca 124’ü ihale yoluyla verilmişken; diğer 5 bin 444 araç için ihalesiz ve süresiz kullanım hakkının sağlandığı görülmüştür. Voleybol takımı için kiralanan 20 adet 1+1 dairelerin yanı sıra yerel basına düzenli ödemeler yapılmasının da Tasarruf Genelgesi’ne aykırı olduğu vurgulanmıştır. Ayrıca, yıl sonu itibarıyla toplamda 6,6 milyon TL değerinde kira alacağının tahsil edilemediği kaydedilmiştir. Sayıştay ayrıca Tahir Büyükakın yönetimindeki Kocaeli Büyükşehir Belediyesi’ni ihalelerdeki rekabeti daraltıcı unsurlar nedeniyle uyarmıştır. Tıbbi Atık Hizmet İşi ihalesinde muhammen bedel 6,7 milyon TL olmasına rağmen isteklilerden talep edilen ciro şartının ise 60 milyon TL olduğu; tek teklifle kazanılan işin daha sonra alt yükleniciye iki kat fiyatla devredildiği belirlenmiştir. Atık taşıma ihalesinde ise nakliye işinin yanına aktarma istasyonu işletme şartının eklenerek rekabetin kısıtlandığı ifade edilmiştir.
ALTYAPI SORUNLARI VE YETKİ DEVİRLERİNDE İHLALLER
Rasim Arı’nın başkanlığındaki AK Parti bünyesindeki Nevşehir Belediyesi’nin denetim raporunda İlbank kredilerinin faizlerinin tek seferde gider yazılmasıyla dönemsellik ilkesi ihlal edilmiş; içme suyundaki kayıp-kaçak oranının yüzde 45,19’a ulaştığı belirtilmiştir ayrıca DSİ ruhsatı bulunmayan sondaj kuyularının işletilmeye devam ettiği saptanmıştır. Bunun yanı sıra toplamda 74 özel halk otobüsü ile birlikte 47 taksi plakasının ihalesiz olarak süresiz verildiği; ulaşım ücret tarifesini belirleme yetkisinin ise Belediye Meclisi yerine Esnaf ve Sanatkarlar Odaları Birliği’ne devredilmiş olduğu açıkça belirtilmiştir.
USULSÜZ MAKAM ARACI KULLANIMI VE YIKILMAYAN KAÇAK YAPILAR
AK Parti yönetimindeki Ankara Keçiören Belediyesi’nde makam araçlarının şoförleriyle birlikte meclis üyelerine ve yetkisiz kişilere tahsis edildiği bulunmuş; bu araçların farklı illerdeki HGS noktalarından geçtiği tespit edilmiştir. Strateji Geliştirme Müdürlüğü’nde görevli bazı müdürlerin işe devam etmeden maaş aldıkları saptanmış ayrıca işlevsiz Arşiv Müdürlüğü kadrosunun oluşturularak atama yapıldığı da ortaya çıkmıştır. AK Parti yönetimindeki Antalya Aksu Belediyesi’nin raporunda ilçede bulunan toplamda 35 mahallede yaklaşık olarak 1 milyon 153 bin metrekareye ulaşan ruhsatsız veya ruhsata aykırı yapı olduğu bildirilirken encümenin aldığı toplamda 642 yıkım kararından sadece 477’sinin uygulanmadığı belirlenmiştir. Asfalt ihalesinde firmanın deney raporlarında değişiklik yaptığı belirlenmesine rağmen Kamu İhale Kanunu gereğince ihalelerden yasaklama işleminin uygulanmadığı öğrenilmiş olup firmanın sonraki ihalelere katılmasına göz yumulduğu anlaşılmıştır.
